Όταν το άγχος «κλειδώνει» τη φωνή του παιδιού

Στη δουλειά μου, ακούω συχνά από γονείς μια αγωνιώδη φράση: «Το παιδί μου μιλάει ασταμάτητα στο σπίτι, αλλά στο σχολείο είναι σαν να μην υπάρχει». Πολλοί πιστεύουν πως πρόκειται για έντονη ντροπαλότητα ή ιδιοτροπία. Η πραγματικότητα όμως διαφέρει, καθώς πρόκειται για επιλεκτική αλαλία, η οποία μπορεί να ξεκινήσει σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά τις περισσότερες φορές εμφανίζεται στην πρώιμη παιδική ηλικία, μεταξύ 2 και 4 ετών.

Δεν είναι επιλογή, ούτε άρνηση επικοινωνίας. Πρόκειται για μια αγχώδη διαταραχή κατά την οποία το παιδί, λόγω έντονου φόβου, παραμένει κυριολεκτικά ανίκανο να μιλήσει σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα, όπως η σχολική τάξη, οι κοινωνικές εκδηλώσεις ή σε συγγενικά πρόσωπα που δεν συναντά τακτικά και δεν βρίσκονται στη ζώνη άνεσής του. Το παιδί «παγώνει», αποφεύγει τη βλεμματική επαφή, είναι «κολλημένο» πάνω στους γονείς του, μπορεί να φαίνεται νευρικό ή αποσυρμένο, ενώ εμφανίζει εκρήξεις θυμού όταν πιέζεται να επικοινωνήσει.

Πρόσφατα, συμμετέχοντας στην πρώτη πανελλήνια εκπαίδευση για την επιλεκτική αλαλία, διαπιστώσαμε ότι, παρά τη συχνότητα της εμφάνισης (1 στα 140 παιδιά), η άγνοια παραμένει εκτεταμένη. Η εσφαλμένη ταύτισή της με τον αυτισμό ή την απλή συστολή, στερεί από το παιδί πολύτιμο χρόνο. Αν η κατάσταση αφεθεί στην τύχη της με την ελπίδα ότι θα υποχωρήσει από μόνη της, οι συνέπειες ενδέχεται να είναι σοβαρές, οδηγώντας σε χρόνια κοινωνική απομόνωση, χαμηλή αυτοεκτίμηση και διαταραχή κοινωνικού άγχους.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε;

• Μειώνουμε το άγχος:
Το κλειδί δεν είναι η πίεση για ομιλία. Αποφεύγουμε τον πειρασμό του «μίλα!» και δείχνουμε έμπρακτα την ενσυναίσθησή μας.

• Ενισχύουμε την ασφάλεια:
Το παιδί χρειάζεται να νιώσει ότι ο κόσμος γύρω του δεν απαιτεί να είναι «τέλειο» ή «ομιλητικό».

• Αποδεχόμαστε τη μη λεκτική επικοινωνία:
Ένα νεύμα, ένα χαμόγελο ή ένας χαιρετισμός είναι απόλυτα αποδεκτά. Ενθαρρύνουμε κάθε προσπάθεια, ανεξαρτήτως αποτελέσματος.

• Προσαρμόζουμε την επικοινωνία:
Περιορίζουμε τις άμεσες, ανοιχτές ερωτήσεις. Προτιμούμε δηλώσεις και σχόλια χωρίς κριτική, δίνοντας τον απαιτούμενο χρόνο για απόκριση.

• Ομαλοποιούμε την καθημερινότητα:
Δεν αποφεύγουμε τις κοινωνικές συναναστροφές, αλλά διαμορφώνουμε το περιβάλλον, ώστε να είναι λιγότερο απαιτητικό ή αγχωτικό για το παιδί.

• Αν υποψιάζεστε ότι το παιδί σας δυσκολεύεται, αναζητήστε τη βοήθεια ειδικού.

 

Η επιλεκτική αλαλία αντιμετωπίζεται με επιτυχία εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα. Ως ειδικοί, εκπαιδευτικοί και γονείς, έχουμε χρέος να αναγνωρίζουμε τα σημάδια πίσω από τη σιωπή.

 

Με μικρά βήματα, αγάπη και υπομονή, η αδύναμη φωνή γίνεται δυνατή και το «αόρατο» παιδί, ξανά «ορατό»!